Glosari istilah saham

Bull market / Bear market

Bull = pasaran menaik secara berpanjangan. Bear = pasaran menurun.

Istilah ni menggambarkan trend jangka panjang, bukan pergerakan sehari dua. Tiada sesiapa boleh ramal dengan tepat bila satu bertukar jadi satu lagi.

Bursa Malaysia

Bursa saham rasmi Malaysia, tempat saham syarikat tempatan diniagakan.

Semua saham syarikat Malaysia yang tersenarai diniagakan di sini. Ada waktu dagangan tertentu pada hari bekerja, dan tutup pada cuti umum.

Indeks

Satu nombor yang ukur prestasi gabungan sekumpulan saham.

Indeks bukan sesuatu yang anda boleh beli terus — ia cuma ukuran. Untuk melabur dalam indeks, anda beli ETF yang menjejakinya.

Portfolio

Keseluruhan koleksi pelaburan yang anda pegang.

Saham

Sekeping kecil pemilikan dalam sebuah syarikat.

Bila anda beli saham, anda jadi pemilik sebahagian kecil syarikat tu. Kalau syarikat untung dan berkembang, nilai bahagian anda boleh naik. Kalau syarikat merosot, nilai anda turun.

Ticker (kod dagangan)

Kod pendek untuk kenal pasti saham dalam sistem dagangan.

Saham US guna huruf (AAPL untuk Apple, TSLA untuk Tesla). Saham Bursa Malaysia biasanya guna nombor. Pastikan anda beli kod yang betul — nama yang serupa boleh jadi syarikat berlainan.

Volatiliti

Sejauh mana harga naik-turun dengan cepat dan besar.

Volatiliti tinggi bermakna harga boleh bergerak jauh dalam masa singkat — dua arah. Ia bukan sama dengan risiko rugi, tapi ia menguji emosi anda.

Watchlist

Senarai saham yang anda pantau tapi belum beli.

Alat paling berguna untuk beginner. Tambah saham yang anda minat, perhati seminggu dua sebelum buat keputusan — anda belajar perangai harganya tanpa risiko.

Bid / Ask (dan spread)

Bid = harga pembeli sanggup bayar. Ask = harga penjual mahu. Bezanya = spread.

Spread yang lebar bermakna anda "rugi" sedikit sebaik sahaja masuk, sebab anda beli pada harga ask tapi kena jual pada harga bid. Saham yang aktif diniagakan biasanya ada spread lebih ketat.

Limit order

Arahan beli atau jual hanya pada harga yang anda tetapkan.

Anda kawal sepenuhnya harga, tapi tiada jaminan ia dipenuhi. Untuk beginner, ini pilihan yang lebih baik — ia paksa anda tentukan harga yang anda sanggup bayar sebelum tekan.

Lot

Unit minimum untuk beli saham. Di Bursa Malaysia, 1 lot = 100 unit.

Kalau saham berharga RM5.00, satu lot kos anda RM500. Kuantiti biasa anda sentiasa gandaan 100 — 100, 200, 1,000. Kalau anda taip kuantiti yang bukan gandaan 100, Moomoo akan beri amaran "odd lot" sebelum hantar order. Saham US pula boleh beli 1 unit sahaja, tiada konsep lot.

Margin

Melabur guna duit yang dipinjam dari broker.

Ia menggandakan untung, tapi juga menggandakan rugi — dan anda masih kena bayar balik pinjaman walaupun rugi. Bukan untuk beginner.

Market order

Arahan beli atau jual sekarang, pada harga apa sekali pun yang pasaran bagi.

Cepat dan hampir pasti dipenuhi, tapi anda tak kawal harga. Untuk saham yang kurang aktif, anda boleh terkejut dengan harga yang anda dapat.

Odd lot

Kuantiti saham yang bukan gandaan 100 unit — contohnya 50 atau 130 unit.

Di Bursa Malaysia, odd lot tidak diniagakan dalam pasaran utama. Ia masuk ke pasaran odd lot yang berasingan, di mana pembeli dan penjual jauh lebih sedikit. Kesannya: order anda mungkin ambil masa lama untuk dipenuhi, spread lebih lebar, dan yuran minimum brokerage menggigit lebih kuat sebab jumlah belian anda kecil. Odd lot memang berguna untuk saham yang mahal — kalau satu lot penuh kos RM9,000 dan modal anda RM2,000, odd lot satu-satunya jalan masuk. Moomoo benarkan odd lot, tapi ia akan tunjuk amaran dulu sebelum hantar order.

Paper trading

Praktis beli-jual guna duit mainan pada harga pasaran sebenar.

Risiko sifar. Cara paling selamat untuk biasakan diri dengan skrin order sebelum guna duit betul. Tapi ia tak boleh latih emosi — kehilangan duit mainan rasa lain daripada duit sebenar.

Settlement (penyelesaian)

Tempoh selepas anda jual sebelum duit jadi tunai yang boleh dikeluarkan.

Untuk kebanyakan pasaran ia satu hingga dua hari bekerja. Ini sebab anda tak boleh jual saham dan withdraw duit pada hari yang sama.

Short selling

Bertaruh harga akan jatuh, dengan menjual saham yang anda pinjam.

Konsep lanjutan dengan risiko yang boleh melebihi modal asal. Elak sebagai beginner.

Slippage

Beza antara harga yang anda jangka dan harga sebenar yang anda dapat.

Biasa berlaku dengan market order, terutamanya untuk saham kurang aktif atau ketika pasaran bergerak laju.

Brokerage (komisen)

Yuran yang broker caj setiap kali anda beli atau jual.

Bersama yuran lain seperti platform fee dan stamp duty, ini kos sebenar yang makan pulangan anda — terutamanya kalau anda kerap trade.

CDS (Central Depository System)

Rekod rasmi pemilikan saham Bursa Malaysia, dikendalikan di peringkat bursa.

Dalam Moomoo Malaysia, CDS ialah akaun BERASINGAN daripada akaun dagangan biasa anda. Anda TAK perlukannya untuk beli dan jual saham Bursa yang sudah tersenarai — akaun dagangan biasa sudah cukup. Ia diperlukan khusus untuk MEMOHON IPO Bursa Malaysia, kerana Bursa perlu merekod peruntukan unit atas nama anda sendiri. Buka awal kalau anda berminat dengan IPO; tempoh permohonan IPO pendek, manakala kelulusan CDS ambil beberapa hari bekerja.

FPX

Sistem pembayaran online banking Malaysia — cara paling mudah deposit.

Duit biasanya sampai dalam beberapa minit. Akaun bank mesti atas nama anda sendiri.

IPO (Initial Public Offering)

Bila syarikat swasta tersenarai di bursa buat kali pertama.

Bukan jaminan untung pada hari penyenaraian — sesetengah IPO jatuh di bawah harga tawaran dan kekal di situ. Baca prospektus, jangan ikut hype.

KYC (Know Your Customer)

Proses broker sahkan identiti anda sebelum akaun boleh digunakan.

Semua broker berlesen di dunia diwajibkan buat ni oleh regulator, sebagai langkah anti pengubahan wang haram. Anda perlu upload IC dan buat selfie verification.

Prospektus

Dokumen rasmi yang terangkan perniagaan, kewangan dan risiko sesebuah IPO.

Bahagian "faktor risiko" selalunya bahagian paling berguna dalam keseluruhan dokumen — syarikat diwajibkan jujur di situ.

Spread mata wang

Beza antara kadar beli dan jual bila anda tukar RM ke USD.

Ini kos sebenar walaupun ia tak dilabel sebagai yuran. Tukar bolak-balik berulang kali bermakna anda bayar spread berulang kali.

Dana pasaran wang

Dana yang melabur dalam instrumen jangka pendek berisiko rendah.

Ini produk pelaburan, BUKAN deposit bank — tidak dilindungi PIDM dan pulangan tidak dijamin. "Risiko rendah" bukan bermaksud "tiada risiko".

Dividen

Sebahagian keuntungan syarikat yang diagihkan kepada pemegang saham.

Tidak semua syarikat bayar dividen. Yang membayar pun boleh kurangkan atau berhenti bila-bila masa — ia bukan jaminan.

Dollar cost averaging

Melabur jumlah tetap secara berkala, tak kira harga tinggi atau rendah.

Bila harga tinggi, jumlah tetap anda beli kurang unit. Bila rendah, ia beli lebih unit. Ia tak jamin untung, tapi ia hapuskan tekanan cuba menentukan masa masuk yang "betul".

ETF (Exchange Traded Fund)

Dana yang pegang banyak saham sekali gus, dan diniagakan macam saham biasa.

Beli satu ETF S&P 500 bermakna anda pegang sedikit daripada 500 syarikat. Cara mudah dapat kepelbagaian tanpa beli satu-satu.

Fractional shares

Beli sebahagian daripada satu unit saham.

Berguna bila satu unit berharga ratusan dolar. Tersedia untuk sesetengah saham US, bukan semua.

RSP (Regular Savings Plan)

Auto-invest jumlah tetap pada jadual tetap, contohnya setiap bulan.

Selesaikan masalah disiplin — ia beli sendiri tanpa anda perlu ingat. Tapi ia tak selesaikan masalah pemilihan; automasi cuma memperkuat keputusan anda, baik atau buruk.

S&P 500

Indeks 500 syarikat besar tersenarai di Amerika Syarikat.

Warrant (call warrant)

Produk berleveraj yang ada tarikh luput — bukan saham, walaupun namanya serupa.

Bila anda cari nama syarikat dalam Moomoo, hasil carian selalunya bercampur antara saham sebenar dan warrant. Warrant nampak murah (beberapa sen berbanding RM10 untuk saham), jadi beginner tersalah beli. Bezanya besar: warrant ada tarikh luput, dan kalau harga saham induk tak bergerak seperti dijangka sebelum tarikh tu, nilai warrant boleh jatuh ke sifar. Cara kenal saham sebenar Bursa: kodnya 4 digit sahaja tanpa huruf tambahan di belakang. Kod macam 11552H atau 106679 itu warrant.

Aliran tunai operasi (CFO)

Duit tunai sebenar yang masuk daripada perniagaan harian.

Untung dikira ikut peraturan perakaunan; CFO ialah duit yang betul-betul masuk. Syarikat boleh untung atas kertas tetapi kehabisan tunai.

EPS (untung sesaham)

Untung bersih dibahagi dengan bilangan saham syarikat.

EPS ialah bahagian untung yang jatuh pada setiap satu saham. Harga dibahagi EPS memberi nisbah P/E.

Expense ratio

Yuran pengurusan tahunan sesebuah dana, dalam peratus.

Ditolak daripada pulangan anda setiap tahun. Untuk ETF indeks besar ia biasanya sangat rendah — lebih rendah lebih baik.

Hasil dividen (dividend yield)

Dividen tahunan sebagai peratus daripada harga saham semasa.

Hasil yang sangat tinggi selalunya bermakna harga saham telah jatuh teruk — bukan syarikat tu murah hati. Kadang-kadang ia amaran, bukan peluang.

Kos purata

Purata harga yang anda bayar untuk semua unit yang anda pegang.

Kalau anda beli beberapa kali pada harga berbeza, app kira purata untuk anda. Ini titik rujukan untuk tahu anda untung atau rugi.

Margin untung bersih

Berapa sen untung bersih daripada setiap RM1 jualan.

Margin 10% bermakna RM1 jualan tinggal 10 sen untung selepas semua kos dan cukai. Bila margin mengecil, untung boleh turun walaupun jualan naik.

Nilai buku sesaham

Aset tolak liabiliti, dibahagi bilangan saham.

Ia anggaran nilai perakaunan setiap saham kalau syarikat menjual asetnya dan membayar hutangnya. Ia nilai dalam buku, bukan nilai pasaran.

Nisbah P/B

Harga saham berbanding nilai buku sesaham.

P/B 1.0 bermakna anda bayar sama dengan nilai aset bersih dalam buku syarikat. Ia lebih bermakna untuk bank dan syarikat berat aset berbanding syarikat perkhidmatan.

Nisbah P/E

Harga saham berbanding pendapatan syarikat — berapa anda bayar untuk setiap ringgit untung.

Berguna untuk perbandingan DALAM industri yang sama. Membandingkan P/E bank dengan syarikat teknologi tidak banyak bermakna.

Nisbah pembayaran dividen

Berapa peratus untung dibayar keluar sebagai dividen.

Payout 90% bermakna hampir semua untung dibayar kepada pemegang saham, jadi kurang baki untuk membesarkan perniagaan. Payout melebihi 100% bermakna syarikat bayar lebih daripada untungnya.

Permodalan pasaran (market cap)

Jumlah nilai keseluruhan sebuah syarikat di pasaran.

Syarikat besar cenderung kurang bergolak; syarikat kecil boleh bergerak jauh lebih ganas dalam dua arah.

ROE (pulangan atas ekuiti)

Untung setahun berbanding duit pemegang saham dalam syarikat.

ROE 12% bermakna setiap RM100 duit pemilik menghasilkan RM12 untung setahun. Banding dalam industri yang sama, dan semak sama ada ROE tinggi tu datang daripada hutang yang banyak.